Yapım ekleri nedir

Yusuf Sancar tarafından yazıldı.. Yayınlanma 6. Sınıf Türkçe Konu Anlatımı

İsim ya da fiil kök veya gövdelerine gelerek onlardan başka isim ya da fiil türeten eklerdir. Yapım ekleri eklendiği sözcüğün anlamını da türünü de değiştirir. Her zaman çekim eklerinden önce gelir. Yapım eki almış bir sözcüğe türemiş sözcük ya da gövde denir. Eğer sözcük yapım eki almışsa basit yapılıdır sözcük çekim eki olsa da basittir.

 

İsimden isim yapan yapım ekleri (İİYE) 

 

 

lık: kömür—lük, göz—lük , kulak—lık …

lı: Şehir—li , para—lı , ağaç—lı , baş—lı …

sız: su—suz, para—sız, ev—siz,

cü: göz—cü, sanat—çı, yol—cu, simit—çi,

ce: Türk—çe İngiliz—ce

daş: Çağ—daş, arka—daş, yol—daş

üncü: üç—üncü beş—inci

msı: acı—msı ekşi—msi

cil: et—cil ben—cil insan—cıl

şın: sarı—şın

sal: kum—sal kadın—sal

ıt: yaş—ıt

cağız: kız—cağız çocuk—cağız

cık: az-ı-cık küçük—cük

tı: hırıl—tı cıvıl—tı

 

 

İsimden fiil yapan yapım ekleri (İFYE) 

 

 

la: su-la, taş-la, uğur-la

al: çok-al, az-al, dar-al

l: doğru-l, sivri-l

a: kan-a, yaş-a, tür-e, boş-a

ar: yaş-ar, mor-ar, sarı-ar

da: fısıl-da, horul-dagürül-de

at: yön-et, göz-et

ık: geç-ik, bir-ik

ımsa: az-ımsa, benim-se,küçü(k)-mse

kır: fış—kır, hay—kır

an: ev—len, rahat—la

laş: şaka—laş, der—leş, çocuk—laş

sa: su—sa, garip—se, önem—se

 

 

Fiilden isim yapan yapım ekleri (FİYE) 

 

Fiil kök veya gövdelerine gelerek isim yapan eklere denir:

 

ca: düşün—ce, eğlen—ce

ocak—ecek: giyecek, yok—ocak, aç—ocak

ak: yat—ak, kaç—ak, dur—ak,

ga: böl—ge, bil—ge, süpür—ge,

gan: çalış—kan, unut—kan, kay—gan

gı: sev—gi, çal—gı, as—kı

gıç: bil—giç, dal—gıç, başlan—gıç

gın: yor—gun, bil—gin, bez—gin, bit—gin

ı,i: yaz—ı, öl—ü, yap—ı, çat—ı, kok—u, doğ—u

ıcı—ici: yap—ıcı, gör—ücü, al—ıcı, sat—ıcı,

ık—ik: kes—ik, aç—ık, göç—ük,

ım—im: say—ım, seç—im, öl—üm, ölç—üm

ın—in: yığ—ın, ak—ın, tüt—ün, ek—in,

nç: gül—ünç, sev—inç

ıntı: kes—inti, çık—ıntı, dök—üntü,

ır-er: gel—ir, gid—er, ok—ur,

ış: otur—uş, yürü—y-üş,

ıt: geç—it, yak—ıt, ölç—üt,

ma: gülmeyi severim , konuşmayı bil.

mak: gelmek, gitmek

tı: belir—ti, kızar—tı,