Birleşik kelimelerin yazımı

burak can tarafından yazıldı.. Yayınlanma 6. Sınıf Türkçe Konu Anlatımı

Birleşik Kelimelerin Yazımı

İki ya da daha fazla sözcüğün, yeni anlamda bir sözcük oluşturması için birlikte kullanılmasına "birleşme" denir. Birleşme sırasında sözcüklerde anlam, tür ve ses değişiklikleri olabilir:

* Birleşme sırasında sözcüklerde ses aşınması ya da ses türemesi olabilir.

pazar - ertesi -> Pazartesi

sütlü- aş -> sütlaç

his etmek -> hissetmek

af olmak -> affolmak

* Birleşme, farklı türdeki sözcüklerin farklı biçimlerde kullanılmasıyla oluşabilir:

Hanımeli (belirtisiz ad tamlaması biçiminde)

Atatürk (eksiz iki ad)

Akciğer (sıfat tamlaması biçiminde)

Mirasyedi (bir isim, bir çekimli fiil)

Gökdelen (bir isim, bir fiilimsi)

Birkaç (iki sıfat)

Biçerdöver (iki çekimli fiil)

Çıtçıt (ikileme)

Bakakalmak (iki fiil)

* Birleşme sırasında sözcükler anlamlarını yitirebilir:

bal arısı (iki sözcük de anlamını taşıyor)

suböreği (birinci sözcük anlamını yitir­miş)

rüzgârgülü (ikinci sözcük anlamını yitir­miş)

aslanağzı (iki sözcük de anlamını yitir­miş)

a. Anlam kayması yoluyla kurulan bileşik sözcükler bitişik yazılır:

Akbaba, suçiçeği, devetabanı

b. Ses değişimi yoluyla oluşmuş bileşik sözcükler bitişik yazılır:

Güllaç (güllü aş), Kahvaltı (kahve altı), Niçin (ne için)

c. Tür değişmesi yoluyla oluşmuş bileşik sözcükler bitişik yazılır:

mirasyedi, uyurgezer, sıkboğaz

d. Yardımcı birleşik eylemler, bileşme sırasında ses değişikliği olmuşsa bitişik; ses değişikliği olmamışsa ayrı yazılır:

hal-olmak, zan-etmek, seyir-etmek, kayıp-olmak, fark-etmek, muhtaç-olmak

-> hallolmak -> zannetmek -» seyretmek

-> kaybolmak -» fark etmek -»muhtaç olmak

e. Kurallı birleşik eylemler her zaman bitişik yazılır

anlayıvermek, görebilmek, uyuyakalmak, düşeyazmak

Anlamca kaynaşmış birleşik fiiller bitişik yazılır:

vazgeçmek, başvurmak, hoşgörmek