Büyük ünlü uyumu kuralı

yaşar solak tarafından yazıldı.. Yayınlanma 6. Sınıf Türkçe Konu Anlatımı

Türkçe sözcüklerin ilk hecelerindeki sesli harf kalın sesli ise diğer hecelerindeki sesli harfler de kalın olur. İlk hecedeki sesli harf ince ise diğer hecelerdeki sesli harfler de kalın olur. 

     Kısacası sözcüğün tüm sesli harfleri ya kalın, yada ince sesli olmalıdır. Bu kurala Büyük Ünlü Uyumu Kuralı ( Büyük ) denir.

     Bu kural Türkçe'yi öteki dillerden ayıran temel bir kuraldır.

     

     ÖRNEK 1: " Çocuklarımız " sözcüğünü inceleyelim.

     Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " o, u, a, ı, ı " dır. Bu harflerin tümü kalın seslidir. Dolayısı ile BÜUK'na uyar. Türkçe bir sözcüktür.

     

      ÖRNEK 2: " Temizlikçi " sözcüğünü inceleyelim.

     Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " e, i, i, i " dir. Bu harflerin tümü ince seslidir. Dolayısı ile BÜUK'na uyar. Türkçe bir sözcüktür.

 

      ÖRNEK 3: " Matematik " sözcüğünü inceleyelim.

     Bu sözcüğün sesli harfleri sıra ile; " a, e, a, i " dir. Bu harflerin iki tanesi kalın, iki tanesi de ince seslidir. Bu sözcükte kalın ve ince sesli harfler bir arada bulunmaktadır. Dolayısı ile bu sözcük Büyük'na uymaz. Türkçe bir sözcük değildir.