Sıfatlar ön adlar

can tarafından yazıldı.. Yayınlanma 5. Sınıf Türkçe Konu Anlatımı

SIFATLAR (ÖN ADLAR)

 

          Nesnelerin özelliklerini belirten sözcüklere sıfat denir.Sıfatlar, ad soylu sözcüklerdir. Bu adlar başka bir adın özelliğini belirttikleri ve niteledikleri zaman sıfat olurlar . Bu durumda kendisinden sonra mutlaka bir ad gelir . Onun için sıfatlara aynı zamanda "önad" da denir ve örnek verilirken sıfattan sonra gelen ad da yazılır : şirin (kız) , ince (kitap) , üç (kişi) ...

 

Yukarıdaki örneklerde sıfat olarak kullanılan sözcükler adı nitelemedikleri veya belirtmedikleri zaman ad olurlar . Aşağıdaki iki cümlede sarı ve iki sözcükleri ad olarak kullanılmıştır .

 

        Sarı , sevilen bir renktir . Saat ikide size geleceğim . İki,benim uğurlu sayımdır.

 

         Özel adlar ve bazı yapım ekleriyle türetilmiş adlar sıfat olarak kullanılamaz.  Ancak her sıfat ad olarak kullanılır .

 

         Çoğul ekleri (-ler / -lar) doğrudan doğruya nesnelerin sayısı ile ilgili olduğundan nesneleri belirten veya niteleyen sıfatlara getirilemez . İki (kişi) , çalışkan (öğrenci) , eski (kitap)  diyebiliriz. Ancak ikiler (kişi) , çalışkanlar (öğrenciler) , eskiler (kitap) diyemeyiz .

 

 Sıfat Çeşitleri :

 

1-       Niteleme Sıfatları : Nesnelerin renkleri , biçimleri , durumları gibi kalıcı özelliklerini anlatan sıfatlardır . Yazar (kasa) , geçmiş (zaman) , kırmızı (kitap) , sarı (ev) , kalın (duvar) , eski (sokak) , geçen (yıl) , tembel (adam) , kuvvetli (irade) ...

 

2-     Belirtme Sıfatları : Nesnelerin yerlerini , sayılarını , soru veya belirsizlik durumlarını anlatan sıfatlara denir .Belirtme sıfatları dörde ayrılır .

 

a-     İşaret Sıfatları : Adları işaret yoluyla belirten sıfatlara denir .İşaret sıfatları şunlardır : bu , şu , o . Bu (film) , şu (çiçek) , o (taş)

 

b-    Sayı Sıfatları : Adları sayı yoluyla belirten sıfatlara denir . Sayı sıfatları şu gruplara ayrılır.

 

                                                            I.      Asıl Sayı Sıfatları : Nesnelerin sayısını bildiren sayı sıfatlarıdır . Aslında sayı imidirler . İki (gün) , beş (kişi) , on (masa) , elli (asker) , iki yüz (kitap) , bin altı yüz seksen (lira) , bir milyon (insan) . “Bir” sayı ismi hem asıl sayı sıfatı hem de belgisiz sıfat olarak kullanılabilir . Sınıfta sadece bir kitap kalmış . (Kitabın sayısını belirtiyor . Asıl sayı sıfatıdır.) Bir gün beni de bulamazlar (Günün herhangi bir gün olduğunu belirtiyor . Belgisiz sıfattır .)

 

                                                       II.      Sıra Sayı Sıfatları : Nesnelerin sırasını , derecesini bildiren sayı sıfatlarıdır . Birinci (sınıf) , yedinci (gün) , yirminci (asır) ...

 

                                                   III.      Paylaştırma Sayı Sıfatları : Nesnelerin eşit parçalara ayrıldığını bildiren sayı sıfatlarıdır . Ünsüzle biten sayılara (-ar / -er) ; ünlüyle biten sayılara (-şar / -şer) yapım eki getirilerek yapılır . İkişer (gün) , beşer (elma) , yedişer (öğrenci) ...

 

                                                       IV.      Kesir Sayı Sıfatları : Nesnelerin eşit bölünen parçalarından bir kısmını belirten sayı sıfatlarıdır . Bir kelime grubu şeklindedirler . Dörtte bir (elma) , çeyrek (ekmek) , yarım kilo (portakal) , yarım (karpuz) , çeyrek (porsiyon) ...

 

                                                           V.      Topluluk Sayı Sıfatları : Asıl sayı sıfatlarına “-z” eki getirilerek yapılan sayı sıfatlarıdır . “-z” eki doğumla , akrabalıkla ilgili sıfatları yapar. Sayıları azdır . İkiz (çocuklar) , üçüz (kardeşler) ...

 

c-   Soru Sıfatları : Nesneleri soru yoluyla belirten sıfatlara soru sıfatları denir .Bu sıfatlar nesnelerin hangi özelliklere sahip olduğunu , yerini , sayısını , aynı çeşit nesnelerden farkını sormaya yarayan adlerdir . kaç (kişi) , hangi (okul) , ne (zaman) , kaçar (portakal) , neredeki (sokak) ...

 

d-   Belirsizlik Sıfatları : Nesnelerin durumunu , biçimini , sayısız belirsiz bir şekilde anlatan sıfatlara denir . Bir (akşam) , bütün (okullar) , başka (yerler) , bazı (insanlar) , her(gün) , birkaç (kişi) , çoğu (kimseler) , çok (ev) , hiç (kimse) , falan (kişi) , az (pirinç) , fazla (para) , öbür (sabah) , kimi (çocuklar) .

 

SIFATLARI HATIRLAYALIM

 

Aşağıdaki Boşlukları Dolduralım.

 

……………insan herkesçe sevilir.                     Niteleme sıfatı

 

……………etin suyu yavan olur.                                   ″

 

……………hesapları karıştırmayın.                              ″

 

Böyle …………bir duruma düşmek istemem.                  ″

 

Size ……………kitaplar aldım.                                              ″

 

…………araba senin mi?                                 İşaret sıfatı

 

……………daireyi kiraladım.                                       ″

 

……………insanlar çok perişan.                                   ″

 

……………daire sizin?                                      Soru sıfatı

 

…………ay oldu gelmeyeli?                                         ″

 

Bu …………Dünya böyle?                                           ″

 

…………yiğitler gitti Kurtuluş savaşında.                    ″

 

…………zaman görüşürüz.                                 Belgisiz sıfat

 

…………insanlar çalışır ama başaramaz.                      ″

 

…………gün geç geliyorum.                                         ″

 

…………laf, …… iş istiyoruz.                                      ″

 

……gün sonra yanıma ……kişi gelsin.                Asıl sayı sıfatı

 

 Kasımın …………haftası sınav var.                     Sıra sayı sıfatı

 

 Sınav kağıtlarının çekimi için…………getirin.               Üleştirme sıfatı

 

 Başarıda …………………artış var.                       Kesir sayı sıfatı